shadow

فتومونتاژ چیست؟ از گذشته تا کنون

فتومونتاژ

منبع: گرته (اولین نشریه تحلیلی، پژوهشی طراحی گرافیک ایران)
پژوهشی از مجید کاشانی


۱- ابتدا…
آنها که روزگاری در پستوی کارگاه عکاسیِ‌ قرن نوزدهمی‌‌شان، با وسواس و دستی لرزان، عکس‌های گران‌بها را در مسیر تجربه‌‌‌‌ای جدید؛ با قیچی و تیغ تکه‌تکه می‌کردند، نمی‌توانستند تصور کنند که در آینده‌ای دور؛ تجربه‌ی ابداعی‌شان: «فتومونتاژ»، بدل به کاربردی‌ترین تکنیک رسانه های قرن بیست و یکمی شود.

ساخت تصاویر دستی که از قطعات مجزا و برش خورده‌ی عکس‌های مختلف تشکیل می‌شد، روشی بود که پس از سالها آزمون و خطاهای اولیه، توسط هنرمندان «کوبیست» در قالب «کولاژ» عرضه شد. اما سرانجام اما این  دادائیست هابودند که در سطحی وسیع از فتومونتاژ بهره بردند تا آنجا که برخی، به اشتباه آنها را مبدعان این تکنیک معرفی کنند.

درباره دادائیست

عکاسی: هنر توده ها
یکی از مهمترین خصیصه‌های صنعتی شدن، جایگزینی تولیدات هنری ارزان قیمت بجای آثار سنتی گرانبها بود.
در آن میان، عکاسی هم بعنوان تجربه‌ای منحصر‌بفرد با امتیازات ویژه‌ای چون: سرعت، دقت و ارزانی، به شتاب راهی پرماجرا را در میان توده‌ها گشود.
در ذهن مردم آن روزگار، واقع‌نمایی‌ای که عکاسی در متن خود داشت، آنرا تبدیل به ابزاری مستند، قابل اعتماد و رقیبی «واقع گو» برای نقاشی هایی کرده بود که تا آنروز تلاش می کردند «واقع‌نما» باشند.
همین تاثیر عکاسی سبب شد تا نقاشی، خانه تکانی‌ای در اندیشه و رویکردش ترتیب دهد تا آنجا که برخی از مکاتب هنری (نظیر امپرسیونیسم، کوبیسم و… ) که از اواسط قرن نوزدهم پدید آمدند، بر این اندیشه استوار شوند که وظیفه ی نقاشی کپی برداری از طبیعت (بسان عکاسی) نیست.
بدینسان عکاسی بعنوان فصل مشترک فن و هنر، ثابت کرد که از این پس تنها؛ زندگی نظام یافته و ثبت شده بر طبق قوانین کلاسیک زیباشناسی تاثیر گذار نیست بلکه همه‌ی صحنه‌های زندگی روزمره -چنانچه موشکافانه مورد ارزیابی و ثبت قرار بگیرند- زنده و تاثیر گذار خواهند بود.

پیشنهاد می شود:  معرفی کتاب شرحی بر نشانه ها

تجربه‌های آغازین
نمونه‌های اولیه‌ی فتومونتاژ، غالبا بر اساس شانس اشتباه کردن، سبب خلق آثار غیر مرسوم و قاعده‌شکن شدند. در اوایلِ اختراع عکاسی، از صفحات نقره‌ برای ثبت تصاویر استفاده می‌شد که بایست بعد از هر بار مصرف، پاک شده و مورد استفاده‌ی مجدد قرار می‌گرفتند. اگر این کار به‌طور درست انجام نمی‌شد، تصاویر دوبار روی هم تکرار شده و اختلاتی از چند تصویر بوجود می آمد. اینها نخستین آثاری بودند که بصورتِ ناخودآگاه با تکنیک فتومونتاژ خلق شدند. رفته رفته بریدن بخشی از عکسها و ترکیب آنها با تصویری متفاوت،تبدیل به تجربه هایی جدید شد که آغاز فتومونتاژهای دادائیستی محسوب می شدند.

فتومونتاژ فتومونتاژ

پیتر کانارد: دو اثر ضد جنگ

فتومونتاژ در رسانه‌های معاصر
تکنیک فتومونتاژ از قرن نوزده تا امروز، تحت تاثیر تغییرات اجتماعی، سیاسی، تکنولوژی و جنبش‌های هنری، فراز ونشیب‌های زیادی را در جهت تکامل تجربه کرده است.
اگر چه این روش، پس از مدتی؛ هویت خودرا به‌عنوان یک جریان هنری مستقل از دست داد اما همچنان در نقش یک تکنیک پویا در آثار هنری قابل تشخیص و ارزیابی است. فتومونتاژ در دو دهه‌ی اخیر و با ظهور «کامپیوتر» در کنار «عکاسی دیجیتال» راه را برای گسترش خویش بیش از همیشه هموار ساخته است. این تکنیک در رسانه‌های سنتی‌ای مانند: پوستر، جلد کتاب، مطبوعات، تابلوهای تبلیغاتی، بسته‌بندی‌ها و تصویرسازی‌ها تا ابزارهای مدرنی چون: صفحات وب، موشن گرافیک، تیزرها و تیتراژها، کلیپ‌ها و… همچنان پررونق‌ترین روش مورد استفاده است. منهای دنیای وسیع تبلیغات تجاری، بسیاری از طراحان گرافیکی که در زمینه‌های فرهنگی مشغول بکارند نیز از این تکنیک برای بُروز ایده‌ها و بیان پیام‌شان استفاده می‌کنند. کافی است با کمی دقت، رد‌پای فتومونتاژ را در آثار طراحی گرافیکی که بطور روزمره می‌بینید و یا طراحی می‌کنید تعقیب کنید تا شاهدِ قدرت و وسعت این تکنیک منحصر بفرد باشید.
پیشنهاد می شود:  استوری ریل چیست و چه کاربردی دارد؟
A 1950 photomontage by Grete Stern

تا کنون نظری ثبت نشده

نظر یا پرسش خود را با ما در میان بگذارید

من رباط نیستم *